Akıllı Aydınlatma Sistemleri: Belediyeler İçin Teknik Rehber

Sokak aydınlatması, bir belediyenin kesintisiz çalışması gereken en görünür altyapısıdır ve aynı zamanda bütçesinde en sessiz duran kalemlerden biridir. 2026 yazında bu sessizlik bozuldu: aydınlatma faturasının belediyeye düşen payı bir kararla üçe katlandı. Bu yazı, akıllı aydınlatma sistemlerinin ne olduğunu, hangi standarda tabi olduğunu ve bir belediyenin tasarruf iddiasını nasıl ölçerek doğrulayabileceğini anlatıyor.

Neden şimdi? Belediyenin payı üçe katlandı

Türkiye'de genel aydınlatma gideri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesi ile belediyelerin ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirleri payından karşılanır. Yani belediye bu faturayı doğrudan ödemez; payından kesilir.

9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11573 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 6. maddesine dayanarak bu kesinti oranlarını yeniden belirledi:

• Büyükşehir belediyeleri ve mücavir alandaki belediyeler: %20'den %60'a
• Diğer belediyeler: %10'dan %30'a
• Belediye sınırları dışında il özel idareleri: %10'dan %60'a

Karar 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olacak şekilde düzenlendi. Pratik sonucu şudur: aydınlatmada elde edilen her kilovatsaatlik tasarruf, artık doğrudan belediyenin kendi bütçesine geri döner. Dönüşüm yatırımının geri ödeme süresi, karardan önceki hesaplara göre belirgin biçimde kısalmıştır.

Ölçek fikri vermek gerekirse: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de 2023 yılında genel aydınlatma amacıyla 5.024 GWh elektrik tüketildi; faturanın karşılanması için Bakanlık bütçesinden 23,6 milyar lira, belediyelerin ve il özel idarelerinin bütçelerinden 5,2 milyar lira kullanıldı. Şebekedeki armatür sayısı için birincil kaynak TEDAŞ'ın 2024 Faaliyet Raporu'dur: 2023 yılı itibarıyla Türkiye toplamı 9.177.558 armatür ve lamba (dağıtım şirketleri 8.868.190 + üçüncü şahıs ve OSB 309.368). Basında sık tekrarlanan “yaklaşık 10 milyon armatür” ifadesinin dayandığı bir kaynak bulunmuyor.

Akıllı aydınlatma sistemi nedir?

Akıllı aydınlatma sistemi, sokak ve cadde armatürlerinin merkezi bir yazılım üzerinden tek tek izlenip kontrol edilebildiği altyapıdır. Üç katmandan oluşur:

• Işık kaynağı: Genellikle LED armatür ve sürücüsü
• Kontrol düğümü ve ağ: Her armatürün üzerinde bir kontrol düğümü ve bunları merkeze bağlayan haberleşme ağı
• Merkezi yönetim yazılımı (CMS): Kısma profillerinin tanımlandığı, arızaların düştüğü, tüketimin raporlandığı katman

Burada sık yapılan bir karıştırma var: LED dönüşümü ile akıllı aydınlatma aynı şey değildir. LED dönüşümü armatürü değiştirmektir ve tasarrufun büyük kısmını tek başına getirir — Bakanlık, yüksek basınçlı sodyum buharlı lambaların LED ile değiştirilmesinde yaklaşık %50 tasarruftan söz ediyor. Akıllı aydınlatma ise bunun üstüne kontrol ve ölçüm katmanını ekler. Asıl kattığı değer üç başlıkta toplanır:

• Kısma (dimleme): Trafiğin seyreldiği saatlerde ışık düzeyini, aydınlatma sınıfını ihlal etmeden düşürmek
• Arıza yönetimi: Sönmüş armatürü vatandaş şikâyetiyle değil, sistemin kendi bildirimiyle öğrenmek
• Ölçülebilirlik: Tüketimi armatür bazında raporlayabilmek — tasarrufun iddia değil veri olması

Bakanlık koordinasyonundaki dönüşümde gelinen nokta, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı'nın 7 Kasım 2025'te TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda açıkladığı üzere 276 bin LED armatür ve yıllık 415 milyon lira tasarruftur.

Bundan çok daha önemlisi, dönüşümün bir hedef değil bağlayıcı bir program olmasıdır. Bakanlığın LED dönüşümüne ilişkin Usul ve Esasları'nın Ek-1 tablosu, her dağıtım şirketi için yıl yıl armatür kotası belirler: 2025'te 500.000, 2026–2029 arasında yılda 1.000.000 olmak üzere toplam 4.500.000 armatür. Belediye açısından sonucu şudur: yol şebekesinin LED'e dönüşümü zaten yasal olarak programlıdır ve dağıtım şirketinin yatırım planından finanse edilir. Belediyenin kaldıracı bu dönüşümü kendi bütçesiyle yapmak değil, hangi caddenin hangi yıl programa gireceğini aydınlatma komisyonunda belirleyebilmektir — ki bunun için elinde önceliklendirilmiş bir envanterin olması gerekir.

Not: Bakan düzeyinde açıklanan “2028'e kadar 1 milyon, 2030'a kadar 1,2 milyon armatür” hedefi ile Ek-1'in 4,5 milyonluk kotası arasında yaklaşık 3,75 kat fark vardır ve ikisini uzlaştıran bir kaynak bulunamamıştır. Bu sayfa, yürürlükteki Usul ve Esaslar ekini birincil kaynak kabul eder.

Aydınlatma sınıfı: TS EN 13201

Yol aydınlatmasında işin teknik omurgası TS EN 13201 serisidir. Bir armatürün "yeterli" olup olmadığı wattıyla değil, atandığı aydınlatma sınıfının gereklerini sağlayıp sağlamadığıyla belirlenir. Standart beş bölümden oluşur:

• TS CEN/TR 13201-1: Aydınlatma sınıflarının seçimi. Dikkat: bu bir standart değil, teknik rapordur (CEN/TR) — kılavuz niteliğindedir, gereklilik koymaz.
• TS EN 13201-2: Performans özellikleri (sınıfların sayısal gerekleri)
• TS EN 13201-3: Performansın hesaplanması
• TS EN 13201-4: Aydınlatma performansını ölçme metotları
• TS EN 13201-5: Enerji performans göstergeleri

-2, -3, -4 ve -5 bölümleri 2015 tarihlidir ve -2:2015, 2003 baskısının yerini almıştır. Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur; birazdan tablonun altındaki uyarıda göreceksiniz.

M, C ve P sınıfları gerçekte neyi ölçer

Bu üç seri farklı fiziksel büyüklükleri ölçer ve birbirinin yerine kullanılamaz:

• M serisi — motorlu trafik yolları. Ölçülen büyüklük yol yüzeyi parıltısıdır (cd/m²), yani sürücünün gözünde oluşan parlaklık. Kaplama tipi ve gözlem açısı hesaba girer.
• C serisi — kavşak, dönel kavşak, kuyruklanma gibi çakışma bölgeleri. Parıltı konvansiyonu bu geometrilerde geçerli olmadığı için ölçüt aydınlık düzeyine (lüks) döner.
• P serisi — yaya ve bisiklet alanları. Ölçülen büyüklük yatay aydınlık düzeyidir (lüks).

Standart ayrıca çoğu Türkçe kaynağın atladığı üç seri daha tanımlar: HS (yarıküresel aydınlık), SC (yarı-silindirik — yüz tanıma gereken yaya alanları için) ve EV (düşey düzlem aydınlığı).

Kriter tabloları

Aşağıdaki değerler TS EN 13201-2:2015'in kendi çizelgelerinden alınmıştır. Bir teklifi değerlendirirken bakılacak sayılar bunlardır:

Fazla aydınlatmak bir uygunsuzluktur, güvenlik marjı değil

Sektörde yaygın olan “nasılsa fazlası zarar vermez” yaklaşımı standarda aykırıdır ve doğrudan para kaybıdır:

• P sınıflarında gerçekleşen ortalama sürdürülen aydınlık, sınıfın minimum değerinin 1,5 katını aşamaz (TS EN 13201-2:2015, Çizelge 3 dipnotu).
• TEDAŞ'ın LED'li yol aydınlatma tasarım usul ve esasları, yol için ortalama parıltıyı sınıf minimumunun 1,2 katıyla sınırlar.
• TS EN 13201-5, hesaplanan seviyenin bir üst sınıfın gereğini aşmamasını ister.

Pratik sonucu şudur: bir yolu M4 yerine fiilen M2 seviyesinde aydınlatmak “daha güvenli” değil, uygunsuzdur — ve yıllarca fazladan fatura ödetir.

Sınıf nasıl atanır: 6 − ΣVW

TS CEN/TR 13201-1, her yol için bir dizi parametreye ağırlık değeri (VW) verir ve sınıf numarasını 6 − Σ(ağırlık değerleri) formülüyle bulur. Parametrelerin bir kısmı zamana bağlıdır: trafik hacmi, trafik kompozisyonu, ortam parıltısı ve hava durumu gece boyunca değişir.

Adaptif kısmanın meşruiyeti tam olarak buradan gelir. Gece yarısı trafik hacmi düştüğünde ΣVW değişir, gereken sınıf düşer ve daha az ışık standarda uygun hâle gelir. ΣVW'de 2 birimlik bir azalma, kabaca gereken seviyenin yarıya inmesine karşılık gelir.

Bu yüzden doğru cümle şudur: kısma profili “%50 kısılır” diye değil, “her periyotta hangi sınıf sağlanır” diye yazılır. İkisi aynı şey değildir ve şartnameye ilkini yazan belediye, sonradan uygunsuzluğu ölçemez.

Türkiye ek katmanı: TEDAŞ tasarım usul ve esasları

TEDAŞ, TS EN 13201-2 tablolarını birebir benimsemenin yanında Türkiye'ye özgü tasarım kuralları koyar. Bir projeyi onaya sunarken bunlar bağlayıcıdır:

• Bakım faktörü 0,80 sabit olarak alınır (LLMF 0,90 × LSF 1,00 × LMF 0,89, CIE 154).
• Ölçüm yoksa yol yüzeyi sınıfı R3 kabul edilir.
• Kavşak sınıfı, en yüksek yaklaşım yolu sınıfının bir üstüdür (M1→C0, M2→C1 … M5→C4).
• Fotometrik veri akredite laboratuvardan, EULUMDAT (.ldt) formatında istenir.
• Kapsam dışı: otoyollar ve erişim kontrollü yollar ile astronomik gözlemevi çevresi ve korunan doğal alanlar.

Son madde önemsiz bir istisna değil: korunan alanlarda aydınlatma, ekolojik etkisi nedeniyle ayrı bir tasarım problemidir. Bu konuya korunan alanlar ve çevre haritalama yazımızda değiniyoruz.

Sistemin bileşenleri ve protokoller

Şartnamede marka değil açık standart yazmak, belediyeyi tek tedarikçiye bağımlı olmaktan kurtarır. Sahada karşılaşacağınız başlıca standartlar:

• TALQ: Merkezi yönetim yazılımı ile saha cihaz ağları arasındaki birlikte çalışabilirlik arayüzü. Farklı üreticilerin armatürlerini tek bir CMS'ten yönetebilmenin yolu.
• DALI-2 / D4i: Sürücü ile kontrol düğümü arasındaki sayısal arayüz. D4i, sürücüden enerji ve arıza verisi okunabilmesini sağlar — armatür bazında tüketim raporu bunun üzerine kurulur.
• Zhaga Book 18: Armatür üzerindeki sensör/düğüm konnektörünün fiziksel standardı. Bugün LED takıp yarın kontrol düğümü eklemek isteyen belediye için kritiktir.
• NEMA / ANSI C136.41: Yedi pinli kontrol soketi; kısma sinyalini taşıyan yaygın alternatif.
• Haberleşme: NB-IoT (operatör şebekesi, geniş kapsama), LoRaWAN (kendi ağını kuran belediyeler), RF mesh (yoğun armatür dizilerinde). Seçim; kapsama, abonelik maliyeti ve sahiplik tercihine göre yapılır.
• CLO (sabit ışık akısı): LED zamanla ışık kaybeder. CLO, ilk günden fazla ışık yakmak yerine akıyı ömür boyunca sabit tutar; sessiz ama gerçek bir tasarruf kalemidir.
• Astronomik takvim: Yakma-söndürmeyi fotosele değil, konumun gün doğumu/batımı hesabına bağlar.

Atlanan ilk adım: aydınlatma envanteri

Bu yazının en önemli bölümü burasıdır ve tedarikçi kataloglarında geçmez.

Bir belediyeye "kaç armatürünüz var, kaç watt, hangi direkte, hangi hattan besleniyor?" diye sorulduğunda çoğu zaman net bir cevap çıkmaz. Sayıştay denetimlerinde de genel aydınlatma kapsamındaki tesislerin dağıtım şirketine devredilmemesi ve parkların yanlış abone grubundan tarifelendirilmesi gibi bulgular raporlanmıştır. Bunların ortak kökeni aynıdır: varlık envanterinin olmaması.

Envanter olmadan şunların hiçbiri sağlıklı yapılamaz:

• İhale miktarı: Kaç armatür değişecek? Yanlış miktar, yanlış bütçe ve iş artışı demektir.
• Aydınlatma sınıfı doğrulaması: Direk aralığı, montaj yüksekliği ve yol genişliği bilinmeden TS EN 13201 hesabı yapılamaz.
• Referans tüketim: Mevcut durumun gücü bilinmiyorsa, tasarruf da hesaplanamaz.
• Fatura doğrulama: Dağıtım şirketinin bildirdiği tüketim, sahadaki armatür gücüyle tutuyor mu?

Envanter nasıl çıkarılır?

Sokak sokak dolaşıp form doldurmak yerine, envanter mekânsal veri üretim yöntemleriyle çıkarılır:

• Mobil haritalama: Araca monte LiDAR ve panoramik kamera ile yol ağı bir kez taranır; direk konumları, montaj yükseklikleri ve armatür tipleri nokta bulutu ve görüntü üzerinden çıkarılır.
• Havadan LiDAR ve fotogrametri: Geniş alanda direk konumu ve yol geometrisinin toplu üretimi.
• CBS entegrasyonu: Üretilen envanterin; imar, parsel, yol ve besleme hattı katmanlarıyla aynı veri tabanında ilişkilendirilmesi.

Sonuç, bir Excel listesi değil konumsal bir varlık kataloğudur: her armatürün koordinatı, tipi, gücü, direk yüksekliği ve bağlı olduğu yol kesiti bilinir. Bu katman bir kez üretildiğinde hem ihaleye, hem TS EN 13201 hesabına, hem de bakım yönetimine aynı anda hizmet eder.

“%80 tasarruf” iddiası ve gerçekte doğrulanabilir bant

Türkçe tedarikçi sayfalarında dolaşan rakamları bir araya koyduğumuzda ortaya şu tablo çıkıyor: %30–50, %50–70, “%70'e varan”, %60, %70–80, %25–60. Bir sayfada üç farklı rakamın yan yana durduğu bile oluyor.

Kusur yüzdelerin büyüklüğünde değil. Hiçbiri neyin neyle karşılaştırıldığını, yanma saatini, tarifeyi söylemiyor ve — asıl önemlisi — hiçbiri eşit aydınlatma sınıfı uygunluğuna normalize etmiyor.

Bunun neden belirleyici olduğunu bir örnekle görmek kolay: M3 sınıfı gereken bir yolu fiilen M5 seviyesine düşürerek %70 tasarruf elde edebilirsiniz. Ama bu tasarruf değil, uygunsuzluktur. Sayı doğrudur, anlamı yoktur.

Kaynaklı tek Türkçe bant: eşit parıltıda %42–60

Türkiye koşullarında yapılmış, yöntemi açık ve hakemli bir çalışma var: Onaygil, Güler ve Yurtseven'in 12. Ulusal Aydınlatma Kongresi'nde (2019) sunduğu “Mevcut Yolların LED Dönüşümü” bildirisi. M1–M4 sınıfları için, TEDAŞ armatür sınıflarıyla, bakım faktörü 0,80 ve parıltı ≤1,2× kriteri altında, 11,5 saat/gün yanma süresiyle hesaplanmış sonuç:

Aynı eleştiriyi sektörün içinden de yapan var: PLD Türkiye, “%80 enerji tasarrufu” ve “100.000 saat ömür” ifadelerini cilalı satış argümanı olarak niteliyor ve sürücü kayıplarının etiket değerinin üzerine çıkabildiğini hatırlatıyor.

Tasarrufu üç katmana ayırın

Piyasadaki yüksek yüzdeler genellikle üç ayrı kaynağın, üstelik aşırı aydınlatılmış bir baz çizgi üzerine üst üste yığılmasından çıkar. Ayırmak gerekir:

1. Eşit sınıfta LED dönüşümü — tasarrufun büyük kısmı burada, ve en güvenilir kısmı da bu.
2. Takvim/astronomik kısma — sabit saatli veya gün doğumu-batımına bağlı profiller.
3. Sensör/trafik-adaptif kısma — anlık trafiğe göre.

(2) ve (3) beklendiği gibi gelmiyor. ABD Enerji Bakanlığı'nın Aralık 2023 tarihli çalışması 21 adet 0–10 V LED sokak lambası sürücüsünü test etti. Sonuçlar tedarikçi vaatleriyle çelişiyor:

• Aynı kontrol geriliminde çekilen göreli güç, ürünler arasında yaklaşık 53 puan farklılaştı.
• Test edilen 19 üründen 9'u ANSI C137.1-2022 ile uyumsuzdu.
• %18 tasarruf hedefleyen gece yarısı kısma stratejisi ortalamada %12 verdi.
• İki CLO stratejisi, beklenen %5 ve %10 tasarruf yerine %2 artış ve sıfır tasarruf üretti.

Buradan çıkan şartname maddesi nettir: kısma tasarrufu vaat edilerek değil, sahada ölçülerek kabul edilir.

Mevzuatın kendi geri ödeme kuralı: 5 yıl ve 4.200 saat

Bakanlığın LED dönüşümüne ilişkin Usul ve Esasları bu tartışmaya bir tavan koyuyor. Madde 5/7'ye göre dönüşüm yatırımının geri ödeme süresi 5 yılı aşamaz. Ek-2'deki hesap:

YGDS = (LABF × 1000) / [(SBAG − LAG) × YÇS × EBF]

Formüldeki YÇS yıllık çalışma saatidir ve 4.200 saat/yıl olarak sabitlenmiştir. Çapraz kontrol: 11,5 saat/gün × 365 = 4.197,5 — Yönetmelik'in götürü tüketim formülüyle bu değer birbirini doğruluyor. Aynı belgenin 5/6. maddesi ayrıca 10 yıl ve üstü armatürlerin 5 yıl içinde LED ile değiştirilmesini öngörüyor.

TS EN 13201-5'in göstergeleri tasarruf ölçümü değildir

Standart iki gösterge tanımlar ve bunlar sık yanlış anlaşılır:

• Güç yoğunluğu göstergesi D_p = P / Σ(E_i·A_i), birimi W·lx⁻¹·m⁻². “Bu yolu standarda uygun aydınlatmak birim alan ve birim aydınlık başına kaç watt'a mal oluyor?”
• Yıllık enerji tüketimi göstergesi D_E, birimi Wh·m⁻². Kısma profillerini de hesaba katar.

Sistem gücü P yalnızca lambaları değil, kontrol dişlisini, kontrol ünitelerini, anahtarları ve fotoselleri de içerir. CLO sürücüde uygulanıyorsa D_p için ortalama sistem gücü kullanılır.

Tasarrufu nasıl kanıtlarsınız: ölçme ve doğrulama

Uluslararası Performans Ölçme ve Doğrulama Protokolü'nün (IPMVP) temel ilkesi çoğu belediyeyi şaşırtır: tasarruf ölçülemez, çıkarsanır. Çünkü tasarruf “olmayan tüketimdir”; sayaç onu göstermez. Tasarruf, düzeltilmiş baz çizgi enerjisi ile raporlama dönemi enerjisi arasındaki farktır.

Bunun pratik sonucu şudur: baz çizgi dönemi, ölçüm sınırı ve düzeltme kuralları dönüşümden önce yazılmak zorundadır. Sonradan yazılan baz çizgi, tarafların üzerinde anlaşamayacağı bir müzakere konusuna dönüşür.

Sokak aydınlatmasında baz çizgi nasıl kurulur

Üç bileşen gerekir:

1. Doğrulanmış armatür sayısı — envanterden.
2. Ölçülmüş armatür gücü — etiket değeri değil; sürücü kaybı dahil.
3. Yanma saati — astronomik takvimden türetilmiş.

Sayaç yoksa Yönetmelik'in kendi atama formülü devreye girer: M = Pt × 11,5 × GS (bağlı güç × günlük yanma saati × gün sayısı). Bu formülün varlığı önemli bir gerçeği açığa çıkarır: Türkiye'de aydınlatma faturasının önemli bir kısmı ölçüme değil beyana dayanır. Envanterin mali değeri de tam olarak buradadır.

Hangi IPMVP seçeneği

C seçeneğinin çoğu yerde kullanılamıyor olması, satıcı iddialarının neden yanlışlanamadığını da açıklar: ortada karşılaştırılacak bir sayaç serisi yoktur.

Kabul ölçümü: simülasyon uygunluk beyanı değildir

DIALux veya benzeri bir yazılımın çıktısı bir simülasyondur. Uygunluk, TS EN 13201-4'e göre saha ölçümüyle ve TEDAŞ'ın LED'li aydınlatma ölçümlerine ilişkin usul ve esaslarına göre kalibreli ILMD ile gösterilir. Uygunluk beyanı ayrıca hangi r-tablosunun ve hangi bakım faktörünün kullanıldığını belirtmelidir.

Kamuda ölçme-doğrulama bir tercih değil, sözleşme şartı

Enerji performans sözleşmesiyle yürütülen kamu işlerinde ölçme ve doğrulama zaten zorunludur: sözleşme süresince her yıl, TS ISO 50006 ve IPMVP veya TS ISO 50015'e göre yapılır ve sertifikalı bir Ölçme Doğrulama Uzmanı tarafından onaylanır. İhalede teklifler enerji verimliliği danışmanlık (EVD) şirketlerinden gelir, kazanan Net Bugünkü Değer ile seçilir ve en az iki geçerli teklif aranır.

Türkiye'de sahada ne var: doğrulanmış rakamlar

Bu bölümdeki her sayı birincil kaynaktan alınmıştır; bulunamayanlar açıkça öyle işaretlenmiştir.

• Şebekedeki armatür ve lamba: 9.177.558 (TEDAŞ 2024 Faaliyet Raporu, 2023 verisi).
• Genel aydınlatma tüketimi: 5.024 GWh (2023).
• Dönüşümde gelinen nokta: 276 bin LED armatür, yıllık 415 milyon lira tasarruf (Kasım 2025).
• Bağlayıcı kota: 2025'te 500.000, 2026–2029 arasında yılda 1.000.000 — toplam 4.500.000 armatür, dağıtım şirketi bazında dağıtılmış.

Dağıtım şirketlerinin basın açıklamalarını Ek-1 kotalarıyla karşılaştırdığımızda ilginç bir örtüşme çıkıyor: KCETAŞ 2025 için 11.200 armatür açıkladı, kotası 11.296; OEDAŞ 20.397 açıkladı, kotası 19.887; YEDAŞ 35.000 açıkladı, kotası 35.663. Yani bu açıklamalar fiilen uygunluk raporlamasıdır — gönüllü verimlilik girişimleri değil.

Belediye için 6 adımlık yol haritası

1. Mekânsal envanteri çıkarın. Direk ve armatürlerin konumu, tipi, gücü, montaj yüksekliği ve besleme hattı; tek bir CBS katmanında.
2. Yolları TS EN 13201-1'e göre sınıflandırın. Her kesit için M, C veya P serisinden bir sınıf.
3. Referans enerji göstergelerini hesaplayın. Mevcut durumun DP ve DE değerlerini belgeleyin.
4. Şartnameyi sınıf üzerinden yazın. Armatürü watt üzerinden değil, sağlaması gereken sınıf ve gösterge üzerinden bağlayın; soketi ve kontrol arayüzünü açık standartla belirtin.
5. Kontrol katmanını kurgulayın. Astronomik takvim, CLO ve kısma profilleri — hiçbiri aydınlatma sınıfını ihlal etmeyecek şekilde.
6. Ölçün ve doğrulayın. Devreye alma sonrası ölçümle göstergeleri yeniden hesaplayın; tasarrufu ölçüm olarak raporlayın.

Dikkat: bu sıralamada dördüncü adımdan önce ihaleye çıkılmaması gerekir. Envantersiz ve sınıfsız yazılan bir şartname, sonucun ölçülemeyeceği bir işe imza atmak demektir.

Verigo bu işin neresinde?

Açık olalım: Verigo armatür, sürücü veya yönetim yazılımı satmaz. Verigo, bu işin altındaki mekânsal veri katmanını üretir — ve yukarıdaki altı adımın ilk üçü tam olarak budur.

• Envanter üretimi: Mobil haritalama, havadan LiDAR ve fotogrametri ile direk ve armatür envanterinin konumsal olarak çıkarılması
• CBS entegrasyonu: Envanterin imar, parsel, yol ve altyapı katmanlarıyla aynı veri tabanında ilişkilendirilmesi; açık standartlarla (OGC, WMS/WFS, GeoJSON) mevcut kent bilgi sistemine bağlanması
• Yol geometrisi ve sınıflandırma altlığı: TS EN 13201 hesabı için gereken yol genişliği, direk aralığı ve montaj yüksekliği verisinin üretilmesi
• 3B kent modeli ve dijital ikiz: CityGML/3D Tiles standartlarında üretilen kent modeli üzerinde aydınlatma katmanının diğer altyapı katmanlarıyla birlikte yönetilmesi

Bir başka deyişle: tedarikçi armatürü kurar, Verigo o armatürün nerede olduğunu, neyi aydınlattığını ve gerçekten tasarruf edip etmediğini ölçülebilir hale getirir.

Aydınlatma envanteriniz yoksa, akıllı aydınlatma projeniz de ölçülebilir değildir. Envanterden başlamak, hem ihalenizi hem de kesinti kaleminizi savunulabilir kılar.

Kapsam, veri modeli, saha yöntemi ve şartnameye yazılacak maddeler için aydınlatma envanteri ve CBS entegrasyonu hizmetimize bakabilirsiniz; envanter şablonunu CSV olarak oradan indirebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki sayısal iddiaların tamamı aşağıdaki kaynaklara dayanır. Kaynağı doğrulanamayan piyasa rakamları bilinçli olarak kullanılmamış, yalnızca eleştirilen örnek olarak anılmıştır.

• TS EN 13201-2:2015 — Yol aydınlatması, Bölüm 2: Performans özellikleri (Çizelge 1, 2, 3)
• TS EN 13201-3:2015 / -4:2015 / -5:2016 — hesaplama, saha ölçümü ve enerji performans göstergeleri
• TS CEN/TR 13201-1 — aydınlatma sınıflarının seçimi (teknik rapor)
• TEDAŞ — LED'li Yol Aydınlatma Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslar ve LED'li aydınlatma ölçümlerine ilişkin usul ve esaslar
• Genel Aydınlatma Yönetmeliği — md. 6, md. 8/3 ve EK-1 (götürü tüketim formülü)
• ETKB — Genel Aydınlatma Kapsamında LED Dönüşümü Usul ve Esasları — md. 5/6, md. 5/7, Ek-1 (dağıtım şirketi kotaları), Ek-2 (YGDS formülü)
• Cumhurbaşkanı Kararı 11573, Resmî Gazete 9 Ağustos 2026 — aydınlatma gideri kesinti oranları
• 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, geçici md. 6
• TEDAŞ 2024 Faaliyet Raporu — Tablo 3, direk ve armatür sayıları (2023)
• Onaygil, Güler, Yurtseven — “Mevcut Yolların LED Dönüşümü”, 12. Ulusal Aydınlatma Kongresi, 2019
• U.S. DOE — Impacts of 0–10 V LED Street Lights, Aralık 2023
• EVO — IPMVP Core Concepts (2022); TS ISO 50006, TS ISO 50015
• Kamuda Enerji Performans Sözleşmesi Tebliği, Resmî Gazete 15 Nisan 2021, sayı 31455
• 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, Ek md. 1

Mevzuat kontrol tarihi: 12 Ağustos 2026. Aydınlatma mevzuatı 2026 içinde birden fazla kez değişti; kritik kararlar için birincil kaynağı yeniden teyit edin.